Een robuuste computer op elke plek, betaalbaar in gebruik en makkelijk te herstellen, ontworpen om te blijven werken door stof, hitte, stroomonderbrekingen en krappe budgetten heen.
Een IT-lab is meer dan alleen de computers. In de scholen waarmee we werken betekent het ook stroom die ze aan houdt, een netwerk en inhoud die zonder internet werken, en onderhoud met weinig IT-ondersteuning in de buurt, en dat alles met een krap budget en in harde omstandigheden. Het KUBO IT-lab is van de grond af ontworpen rond precies deze realiteit, zodat elke keuze die volgt op een van deze uitdagingen antwoordt.
Commerciële besturingssystemen en kantoorpakketten dragen licenties per toestel die om de paar jaar terugkeren.
Het KUBO IT-lab draait volledig op gratis opensourcesoftware, dus er valt niets te betalen of te verlengen.
Netstroom is in veel ontwikkelingslanden onbetrouwbaar of afwezig. In de landen die de VN als minst ontwikkeld classificeert, heeft meer dan de helft van de lagere scholen geen elektriciteit.
KUBO herstelt het stroomnet niet, het heeft er gewoon veel minder van nodig. Een school kan starten met een server op zonne-energie die bereikbaar is via smartphones, en energiezuinige computers toevoegen wanneer de tijd rijp is, elke plek met een gemeten verbruik van 30 W. Een volledig lab met 25 plekken verbruikt ongeveer 810 kWh per jaar, ruwweg een derde van een klassiek lab; je plan rekent dat om naar de lokale energieprijzen.
Bron: UN SDG Report, 2025
Klaslokalen zijn heet en stoffig, en klassieke tower-pc's zuigen dat stof door hun ventilatoren naar binnen en raken oververhit.
Ventilatorloze Raspberry Pi-borden, kleine betaalbare computerbordjes die weinig warmte afgeven, hebben er in een behuizing gebouwd voor luchtstroom geen last van.
De meeste scholen hebben weinig of geen IT-ondersteuning in de buurt.
Omdat elke machine identiek is, is een defect toestel herstellen een kwestie van enkele minuten en een SD-kaart wisselen, zonder specialist of technieker van een leverancier.
Wisselstukken zijn lokaal soms moeilijk te vinden, en een ingevoerd onderdeel kan weken stilstand betekenen.
De Pi gebruikt standaardonderdelen die wereldwijd verkrijgbaar zijn, en het hele systeem staat op een goedkope SD-kaart, dus herstellingen blijven snel en goedkoop. In The Swallow gingen de eerste borden negen jaar mee tot een recente upgrade, en versleten schermen en toetsenborden werden gewoon vervangen door wat voorhanden was of lokaal gevonden werd.
Betrouwbaar internet is voor veel scholen buiten bereik, en waar er wel een verbinding is, is die vaak traag en duur. In een groot deel van de wereld kost 1 GB mobiele data nog altijd meer dan de betaalbaarheidsdoelstelling van de VN van 2% van het maandinkomen.
Het KUBO IT-lab werkt volledig offline: het serveert zijn inhoud lokaal en synchroniseert zodra er ook maar een zwakke verbinding opduikt. Een trage mobiele verbinding voor die synchronisatie kost ongeveer €10 per maand.
De KUBO X is de tweede iteratie van onze open behuizing, ontworpen door ons teamlid Jelle Aarts rond dezelfde beperkingen als het lab.
Binnenkort kan je de afgewerkte behuizing bij ons bestellen, in serie geproduceerd zodra de matrijs gefinancierd is. Ze groeide uit zijn oorspronkelijke V1, verschenen op Instructables.
We groeiden van één school naar vijf pilootscholen in twee landen. KUBO heeft zich bewezen, en veel meer scholen willen het.
Eén stuk ontbreekt. Elke KUBO X, de beschermde werkpost op elke zitplaats van een lab, krijgt zijn behuizing nog één per één uit de 3D-printer. De oplossing is een eenmalige investering: een spuitgietmatrijs, een stalen vorm die werkt zoals een wafelijzer.
Giften lopen via Afrodidact, de vzw achter KUBO. Belgische schenkers, particulieren én bedrijven, krijgen een fiscaal attest voor giften vanaf €40, en bedrijven kunnen bij hun gift een factuur aanvragen. Haalt de campagne meer op dan de matrijs kost, dan gaat het surplus naar de volgende productiestappen, te beginnen met de verpakking.
Alles wat bij een volledig lab komt kijken, in één overzicht. Tijdens de planning overlopen we deze lijst samen en vertrekken we van wat je school al heeft.
KUBO X-computer Een Raspberry Pi 4 of 5 in onze stevige behuizing, gemonteerd achter het scherm.
Scherm, toetsenbord & muis Elke monitor met een HDMI- of DVI-D-aansluiting werkt, dus schermen die de school al heeft kunnen vaak opnieuw dienen.
KUBO offline server Het hart van het lab: hij brengt de wifi, de offline bibliotheek en het schoolplatform, met batterijback-up en een optionele internetverbinding. Meer over de server →
Wifi-toegangspunt Optioneel: breidt het bereik uit wanneer één lokaal niet volstaat.
Beamer & printer Optionele gedeelde extra's voor lesgeven en papierwerk.
Meubilair Banken en stoelen, meestal lokaal aangekocht.
Een opgeleid team Leerkrachten en een conciërge die het lab kennen; wij leiden hen op.
Benieuwd naar het budget? Bekijk de grootteorde op de aan-de-slag-pagina →
Nooit licenties per toestel. Elk lab komt geladen met beproefde open tools, van het bureaublad tot de lesinhoud.
En dit is nog maar het begin: het lab draait Raspberry Pi OS (Trixie), dus het hele Debian-ecosysteem van vrije software is één installatie ver. De logo's behoren toe aan hun respectieve projecten.
De KUBO offline server zit achter elke werkplek: hij serveert de offline inhoudsbibliotheek en draait het schoolplatform, zodat het hele lab blijft werken, ook zonder internet. En alles werkt samen: de Learn-module geeft elke leerling oefeningen uit de bibliotheek op het eigen niveau en rapporteert de beheersing terug aan het schoolplatform.
Een Raspberry Pi is een kleine, betaalbare computer van ongeveer het formaat van een kaartspel, maar wel een volwaardige, die een besturingssysteem, software en het web draait. Er zijn er wereldwijd miljoenen in gebruik in scholen en projecten, en voor de omstandigheden waarin onze scholen werken vinden we hem perfect passen.
We wachten niet op ideale omstandigheden. Elke keuze vertrekt van de harde grenzen waarmee scholen echt werken, zodat het lab betaalbaar, onderhoudbaar en open blijft. Zo antwoordt het op elk van die grenzen.
| De beperking | Hoe het KUBO IT-lab erop antwoordt |
|---|---|
| Draait op bijna niets | |
| Krap budget | ✓Goedkope Pi, gratis opensourcesoftware |
| Stroomvoorziening | ✓~30 W per plek, gemeten in het lab |
| Wisselvallig internet | ✓Werkt volledig offline; een zwakke lijn volstaat om te syncen |
| Overleeft het klaslokaal | |
| Hitte & stof | ✓Weinig warmteafgifte, behuizing gebouwd voor luchtstroom |
| Diefstal & schade | ✓Beveiligde behuizing op maat, opgeruimde banken |
| Schaarse wisselstukken | ✓Standaard Pi-onderdelen & SD-kaarten, gewisseld in minuten |
| Blijft makkelijk te runnen en te laten groeien | |
| Beperkte IT-kennis ter plaatse | ✓Identieke machines; herstel er om het even welke in minuten |
| Groei & upgrades | ✓Voeg altijd plekken toe; upgrade door de Pi te wisselen |
| Veilige data | ✓Automatische back-ups, herstelbaar via de cloud |
| Vaardigheden voor later & vrijheid | ✓Overdraagbaar naar Windows & Mac, open standaarden |
Het IT-lab, de offline server en het schoolplatform werken elk op zich en zijn samen het sterkst. Dit zijn de twee andere delen.
Het lab is één deel van de KUBO-opstelling. Bekijk de manieren om het te krijgen en plan het geheel.
Een open ontwerp. De KUBO X is open hardware, gedeeld onder CC BY-NC-SA 4.0: naamsvermelding voor Jelle Aarts, niet-commercieel, gelijk delen. Wil je voortbouwen op het ontwerp of het aanpassen aan jouw context? en we denken mee.